De veelzijdige kunstenaar Armando (1929-2018) vormde tussen 1961 en 1965 samen met Jan Henderikse, Henk Peeters en Jan Schoonhoven de inmiddels wereldberoemde Nul-groep, de Nederlandse tak van de internationale ZERO-beweging. Armando is uit die periode vooral bekend van zijn ‘wandwerken’ met metalen platen, bouten en prikkeldraad. Veel minder bekend zijn de immersieve installaties die Armando in de jaren zestig maakte. Stedelijk Museum Schiedam brengt voor het eerst in de geschiedenis alle Nul-installaties die Armando maakte bij elkaar in een tentoonstelling.
Armando, zwarte bouten op rood, 12/62 (1962), 121,5 x 121,5 cm | Kunstmuseum, Den Haag | Foto: Archief Armando Stichting
Door koel en zakelijk werk te maken, wilden Armando en de andere kunstenaars van de Nul-groep de hand van de kunstenaar zoveel mogelijk uit het werk ‘bannen’. Kunst mocht geenszins nog ‘schilderkunstig’ ogen. Waar de Nul-groep vaak wordt geassocieerd met ‘wandwerken’ met seriële structuren en monochrome vlakken, laat Armando zien hoe diezelfde principes zich kunnen ontvouwen in de driedimensionale ruimte. In zijn veel minder bekende installaties uit die tijd maakt hij het Nul-denken lichamelijk. Het gaat om de vroege, ongetitelde installatie (1958), de ‘autobanden-wand’ (1962), en de installaties ‘Zwart water’ en ‘Rode vaten, zwarte vaten’ (beide 1964). Principes als orde, herhaling en neutraliteit kunnen in deze installaties ook heel fysiek worden ervaren. De kijker laat zich omringen door het werk.
Armando, Zwart water, 1964
De vier installaties die Armando in deze tijd maakte, zijn eerder alleen los van elkaar getoond. Drie van de vier maakten in 1962 en 1964 al deel uit van spraakmakende ZERO-tentoonstellingen, in het Stedelijk Museum Amsterdam en het Gemeentemuseum in Den Haag (nu Kunstmuseum Den Haag). De vroegste installatie die Armando maakte is alleen in 1958 getoond en daarna nooit meer. De Armando Stichting heeft nu toestemming gegeven voor de reconstructie van dit werk. Het is voor het eerst dat deze vier installaties bij elkaar worden getoond. Daarvoor werkt het museum nauw samen met de Armando Stichting.