In I Breathe an Endless Universe in Me (2026) verandert kunstenaar Mandy Franca (Rotterdam, 1989) de zolder van Stedelijk Museum Schiedam in een installatie van nieuwe en bestaande schilderijen, foto’s, geluiden, video’s, collages en ruimtelijke ingrepen. ‘Lucht’ vormt de rode draad in de tentoonstelling en wordt op de zolder bijna tastbaar: ze vult de ruimte tussen lichamen, draagt sporen van plekken en omstandigheden en is tegelijk het materiaal dat ons scheidt én samenbrengt.
Boven Schiedam drijft een wolk voorbij, terwijl dezelfde lucht uren verderop langzaam donker kleurt tot nacht. De lucht is altijd in beweging. Ze verbindt ons allemaal, maar is ook politiek: beïnvloed door ecologische grenzen, migratie, mobiliteit en luchtkwaliteit. Zo wordt lucht ook een symbool van ongelijkheid. We delen dezelfde lucht maar onze ervaring ervan verschilt. Wat op het eerste gezicht gedeeld lijkt, blijkt in werkelijkheid gevormd door afstand, herinnering en omstandigheid.
Voor Franca is de lucht het element wat haar verbindt met haar familie op Curaçao, maar ook met de wereld tijdens periodes waarin ziekte haar lange tijd aan huis gekluisterd hield. In die tijd werd de lucht een van haar weinige verbindingen met buiten. Maar diezelfde lucht kan ook afstand creëren: wat dichtbij is kan tegelijkertijd onbereikbaar voelen. In dat spanningsveld, in die ‘tussenruimte’, ontstaat voor haar een moment van stilte en reflectie, een ruimte die ze via haar werk onderzoekt. In de tentoonstelling zien we verschillende werken die daarop ingaan, en horen we stemmen klinken: soms zingend, soms ademend. Elke ademhaling deelt dezelfde lucht, hoe ver onze lichamen ook van elkaar verwijderd zijn.
In de tentoonstelling wordt ademen bijna een manier van denken. Elke inademing haalt de wereld naar binnen, transformeert haar, en laat haar opnieuw los. Zo worden adem en lucht metaforen voor wederkerigheid: het lichaam als deel van een ademende wereld, en de wereld als een ademend lichaam.
Mandy Franca, Zelfportret, Studio in Rotterdam, 2025
Over Mandy Franca
Na eerdere tentoonstellingen in onder meer Londen, Amsterdam en New York, en een residentie aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten (2022–2024) is Stedelijk Museum Schiedam trots nu een podium te kunnen bieden aan het veelzijdig oeuvre van Mandy Franca, waarin schilderkunst, fotografie, collage, sculptuur, geluid en video samenkomen. Door de fysieke afstand tussen haar en haar familie, die verspreid over verschillende tijdzones van de wereld wonen, groeide zij op met een scherp besef van scheiding en gelijktijdigheid. Thema’s als tijd, afstand en verbondenheid, hoe we afstanden overbruggen, aanwezigheid ervaren en hoe de technologische werkelijkheid daarin meespeelt, staan daarom vaak centraal. Juist het markeren van tijd voelt voor Franca als een manier om afwezigheid van iets of iemand te overbruggen en leven vast te houden over afstand heen. Ook daarom besteedt ze in haar werk aandacht aan hele alledaagse, vluchtige momenten. Zo vertraagt ze de tijd, strekt haar uit en maakt het ontastbare bijna tastbaar: een poging om nabijheid te ervaren in wat vluchtig en veranderlijk is. In haar werk vernieuwt ze bovendien traditionele druktechnieken door bijvoorbeeld te experimenteren met analoge en digitale lagen. Haar fotografische beelden maakt ze met haar mobiele telefoon en bewerkt deze nadien met de hand. In een wereld getekend door breuk en catastrofe eert haar werk het leven zelf en herinnert het ons eraan dat ook het alledaagse weldegelijk gewicht draagt.
Deze tentoonstelling wordt gecureerd door Delany Boutkan en maakt deel uit van ArtBase, een pilotprogramma waarin onderzocht wordt hoe beeldende kunst van betekenis kan zijn in de regio. ArtBase wordt mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds.
Beelddrager: Mandy Franca, MARK II (15052024), 2024, Oil pastel, voile, enamel paint on wood, 104 x 173 x 2.8 cm, Image courtesy of the artist