Vorige week bereikte ons het verdrietige bericht dat kunstenaar Christa van Santen (1932-2025) is overleden. Van Santen was een veelzijdig en vernieuwend kunstenaar: beeldhouwer, lichtkunstenaar, educator en docent. Haar werk was afgelopen jaar te zien in onze presentatie ‘Abstracte kunst van vrouwen, toen en nu’, die zij op 92-jarige leeftijd nog bezocht. Ook verwierven we enkele abstracte zeefdrukken, drie wandsculpturen en een lichtsculptuur van haar hand voor de collectie van het museum.
Christa van Zanten, Zonder titel, circa 2010, foto Aad Hoogendoorn
In de jaren vijftig legde Van Santen zich als kunstenaar eerst vooral toe op schilderkunst, beeldhouwkunst en grafisch werk. Begin jaren 1960 ontwikkelt ze voor het Haags Gemeentemuseum (nu het Kunstmuseum Den Haag) bovendien een nieuwe educatieve methode: Doen en Zien, waarin ze mensen anders leerde kijken naar kunst. Niet vanuit theorie, maar door zelf te doen: knippen, plakken, schilderen, boetseren. Voor Van Santen begon begrip bij de ervaring zelf. De cursus was vernieuwend en werd zelfs op landelijke televisie uitgezonden. Ook stond ze daar aan de basis van het kinderatelier.
Christa van Santen, Gevouwen vierkant, 1975, drukinkt op papier, 66,0 x 66,0 x 65,0 x 65,0 cm, collectie Stedelijk Museum Schiedam
Christa van Santen, Gevouwen vierkant, 1975, drukinkt op papier, 66,0 x 66,0 x 65,0 x 65,0 cm, collectie Stedelijk Museum Schiedam
In de jaren zeventig werd haar werk steeds abstracter. De wereld van abstracte kunst wordt op dat moment echter gedomineerd door mannen. In 1975 leggen negen vrouwelijke constructivistische kunstenaars, waaronder Christa van Santen, zich daar niet bij neer en bundelen hun krachten voor de grafiekmap Rechttoe-Rechtaan. De map met abstracte zeefdrukken is bedoeld als tegenreactie op alle aandacht voor mannelijke abstracte kunst in musea en wordt aangeboden aan museumdirecteuren. Zo ook aan Hans Paalman, directeur van Stedelijk Museum Schiedam tussen 1963 en 1991, die het opneemt in de collectie. Ook is ze samen met onder andere Liesbeth Brandt Corstius, Els de Groot, Josine de Bruyn Kops en Karin Daan in 1977 betrokken bij de Stichting Vrouwen in de Beeldende Kunst (SVBK). Een stichting die de bijdrage van vrouwen in de beeldende kunst zichtbaar wilde maken en de emancipatie van vrouwelijke kunstenaars bevordert.
Rechttoe-Rechtaan, foto Ria van Eyk
In de jaren tachtig kiest ze opnieuw een vernieuwend en activistisch pad. Ze gaat aan de slag met twee van haar passies – licht en architectuur – en start haar eigen lichtontwerpbureau Lite. In die tijd een gedurfde keuze, zeker ook van een vrouw, aangezien in de architectuur ook vooral mannen werkzaam waren. Ze werkte veel samen met architecten aan lichtontwerpen voor gebouwen en steden.
We herinneren Christa van Santen als een pionier in de abstracte kunst, lichtexpert en voorvechter van de positie van de vrouw in de beeldende kunst.