In de succesvolle tentoonstelling ´Lou Loeber. Kunstenaar en idealist´ (16 mei t/m 27 september 2026) in Stedelijk Museum Schiedam waren drie schilderijen van de bekende Schiedamse Molen De Walvisch te zien. Na een bezoek aan Schiedam in de jaren twintig schilderde kunstenaar Lou Loeber de molen maar liefst vier keer. Voor de tentoonstelling wist het museum drie van deze versies op te sporen. Eén daarvan heeft het museum nu, met steun van het Mondriaan Fonds, kunnen aankopen voor de collectie van de stad.
“Een Schiedams icoon, geschilderd door zo’n belangrijke Nederlandse kunstenaar, hoort gewoon thuis in Schiedam,” aldus museumdirecteur Anne de Haij
Lou Loeber ging – net als beroemde tijdgenoten als Kandinsky, Mondriaan en de kunstenaars van De Stijl – in de jaren twintig steeds abstracter schilderen. Anders dan sommige van haar tijdgenoten vond zij het belangrijk dat het onderwerp herkenbaar bleef. Ze was bang dat het grote publiek anders zijn belangstelling voor kunst zou verliezen. En juist dat publiek was voor Loeber belangrijk. Ze geloofde dat kunst er voor iedereen moest zijn én kon bijdragen aan een eerlijkere en rechtvaardigere samenleving. Ook maakte ze regelmatig meerdere versies van hetzelfde onderwerp, zodat haar werk betaalbaar bleef voor een groter publiek. Die idealen sluiten nauw aan bij Stedelijk Museum Schiedam, dat kunst begrijpelijk en toegankelijk wil maken voor zoveel mogelijk mensen.
Vier keer De Walvisch
Na een bezoek aan Schiedam in 1921 maakte Loeber vier schilderijen van Molen De Walvisch. De eerste versie, uit 1921, is het meest realistisch: van de vier lijkt deze het meest op de molen zoals die werkelijk was. Dit schilderij heeft Stedelijk Museum Schiedam nu kunnen aankopen. In de latere versies maakte Loeber de voorstelling steeds abstracter, terwijl De Walvisch nog wel steeds herkenbaar bleef. De drie schilderijen behoorden tijdens de tentoonstelling tot de publieksfavorieten. Schiedammers herkenden een historisch icoon uit eigen stad, terwijl bezoekers uit de rest van het land kennismaakten met Schiedam en zijn bijzondere molengeschiedenis.
Museumdirecteur Anne de Haij is blij dat het museum het werk met steun van het Mondriaan Fonds heeft kunnen verwerven voor de collectie van de stad: “De stijl en idealen van Loeber passen heel goed bij Stedelijk Museum Schiedam. Net als zij vinden wij het belangrijk dat kunst begrijpelijk en toegankelijk is voor een zo groot mogelijk publiek. En dan staat op dit schilderij ook nog eens een van de iconen van Schiedam: Molen De Walvisch, onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis én het stadsbeeld. Een fantastisch werk dat thuishoort in Schiedam.”
“Dit is de molen op de West-Vest in Schiedam. ‘k Heb er in ’t najaar van 1921 een kleine naturalistische tekening van gemaakt. Thuis heb ik er vier verschillende schilderijen van gemaakt, vier opeenvolgende versies.” — Lou Loeber
Vooruitstrevend
Lou Loeber wist al jong dat ze kunstenaar wilde worden. Voor een vrouw was dat in haar tijd allesbehalve vanzelfsprekend. Ze groeide op in een vooruitstrevend gezin en kreeg alle ruimte om haar talent te ontwikkelen. Haar vader liet zelfs een atelier in de tuin bouwen, waar ze kon tekenen en schilderen. In de jaren twintig ontwikkelde Loeber een heel eigen stijl: steeds abstracter, maar met herkenbare vormen als uitgangspunt. Ze keek naar kunstenaars als Mondriaan en Kandinsky en naar De Stijl, maar bleef trouw aan haar eigen visie. Met heldere kleuren, strakke vormen en zwarte lijnen streefde ze naar kunst die niet alleen voor kenners was, maar voor iedereen.
Hoewel Loeber tijdens haar leven bekendheid genoot, raakte haar werk later lange tijd op de achtergrond. Stedelijk Museum Schiedam vindt dat onterecht en wijdde daarom een grote tentoonstelling aan haar werk. Tienduizenden bezoekers uit het hele land kwamen daarvoor naar Schiedam.
Molen De Walvisch
Ooit telde Schiedam meer dan twintig molens. De meeste waren brandersmolens, die graan maalden voor de jeneverindustrie. Om voldoende wind te vangen en ruimte te bieden aan opslag en productie, groeiden de Schiedamse molens uit tot de hoogste traditionele windmolens ter wereld. Molen De Walvisch werd gebouwd in 1794 en is een van de molens die het historische stadsbeeld van Schiedam nog altijd bepalen. Tegenwoordig is De Walvisch een museummolen, waar bezoekers letterlijk de geschiedenis van de stad binnenstappen.
Deze aankoop is mogelijk dankzij een bijdrage uit de subsidieregeling collectieprogramma’s van het Mondriaan Fonds.
Beeld bovenin: Lou Loeber, ‘Molen’, 1921, olieverf op doek, collectie Stedelijk Museum Schiedam / ‘Molen’, 1922, gouache op papier op karton, collectie Singer Laren / ‘Molen’ (versie 4), 1922, gouache op papier, collectie Centraal Museum