Vrijheidsrok en haar verhalen*

*Een rok met verhalen.

Op 5 mei 1945 vierden we de bevrijding en ontstond al snel het idee van een Nationale Vrijheidsrok. Dat kledingstuk werd gemaakt van verschillende lapjes stof; aan elke stukje textiel kleefde een verhaal. In het herdenkingsjaar 2020 maken we samen met Anita de Groot de Schiedamse Vrijheidsrok.

We vroegen Schiedammers hún lapje met verhaal te delen. Er waren maar liefst 50 inzendingen, zie ze hieronder.

Bedenker

De vrijheidsrok komt uit de koker van Mies Boissevain-Van Lennep. Ze werkt voor het verzet, wordt opgepakt en overleeft verschillende kampen. Haar echtgenoot en twee oudste zonen komen om. Na de oorlog weegt ze nog maar 33 kg en sterkt ze aan in Zweden.

 

Symbool

Terug in Nederland komt ze met het idee van de patchwork rok als symbool voor eenheid in verscheidenheid. Ze nodigt iedereen uit deze rok te maken van verschillende stukjes overgebleven stof. Aan ieder stukje stof zit een ander verhaal. De vrouwen die de rok maken, delen hun verhaal. Op die manier helpt de vrijheidsrok met het verwerken van hun oorlogservaringen en brengt het ze dichter bij elkaar.

Mies Boissevain-van Lennep met de Nationale Feestrok. Courtesy of the TRC Leiden

Eindresultaat
Op 21 juli 2020 presenteerden we het eindresultaat van de rok met maar liefst vijftig lapjes. De jongste deelnemer Fiene van 5 was hierbij aanwezig en toonde trots haar lapje. Bekijk alle lapjes en haar verhalen hieronder.

Fien (5) bij haar lapje op de Schiedamse Vrijheidsrok. Fotografie: Aad Hoogendoorn

Fien (5) bij haar lapje. Fotografie: Aad Hoogendoorn

Lapjes met een verhaal*

Met/zonder vrijheid van Inge

Met een witte huidskleur gaan deuren voor je open en zijn alle ogen op je gericht. Vandaar de ogen van de Wajangpop op het rechter lapje.

Vrije vlinders van Natalie

Ik associeer vrijheid altijd met vlinders die vrij zijn en overal komen waar ze willen.

Wind van Mirjam

Voor mij is vrijheid dat ik kan doen wat ik doe. Dat doet denken aan mijn vader als hij in zijn overall 'op karwei ging'.

Blauw van Anneke

Ik voel mij vrij als ik mij creatief kan uiten en dingen kan maken. Blauw is mijn lievelingskleur en betekent voor mij waarheid, helderheid en trouw.

Bloemen voor mijn oma van Andie

Dit werkje is ontstaan uit restanten borduurwerk van mijn overleden oma (103) die ik terugvond in haar oude naaidoos.

Bos en strand van Manja

De kleuren van mijn stukje stof doen mij denken aan lucht en aarde. De schelpen raapte ik op het strand op omdat de vorm en kleuren mijn aandacht trokken.

Zijn wie je bent van Joris

Zijn wie je bent, dat is voor mij vrijheid.

Kleuren van Mary

Op dit lapje zie je veel kleuren en glitters. Werk ik eraan dan voel ik me vrij en blij.

Creativiteit van Sonja

Dit lapje doet mij denken aan de tijd dat ik 17 jaar was en dolgraag een mooie, dure jurk wilde hebben. Mijn moeder maakte ‘m na.

Mooi woord van anoniem

De Nederlandse bevolking is op 5 mei bevrijd, 75 jaar geleden. In Turkije wordt op 23 april 2020 de 100e verjaardag gevierd van de oprichting van het Turkse parlement door Atatürk.

Onafhankelijkheid van Victoria

Op het moment dat ik niet meer kon lopen en op mijn enkel kon staan werd mijn vrijheid ontnomen.

Kennis van Amira

‘Mijn bloed laat zien dat ik een doorzetter ben. Mijn voorvaderen waren krijgers.'

Peace-teken van Jan

Dit teken dat in mijn leven kwam toen ik vijftien was, staat sindsdien voor vrijheid.

Lijnen van Kaije

De geborduurde lijnen op mijn stukje stof verbinden de hoeken en staan voor de lijnen in de geschiedenis. Ergens op zo’n lijn word je geboren.

Eenhoorn van Anne Marie

Mijn lapje stof is een eenhoorn die in de wei huppelt. In Nederland zijn we allemaal heel vrij in ons doen en laten.

Vogel van Hetty

De vogel, gestempeld en genaaid op oude gordijnstof, beeldt voor mij vrijheid uit. Hij herinnert mij aan de stilte van 4 mei. Als wij vrij zijn, zingt hij door.

Natuur van Ine

‘Ik voel me vrij in de natuur. Lopen op het strand, fietsen in de polder. Maar ik voel mij ook vrij omdat ik in Nederland (...) niemand kwets.

DDR-zakdoek van Anke

Mijn lapje is een stoffen zakdoek uit de DDR. Je kon de witte basiszakdoeken kopen en er dan zelf met gekleurd garen omheen haken.

Moeder van Annemarie

Dit lapje is afkomstig uit een vrijheidsrok' van mijn moeder. Ze maakte 'm zelf. Ze was verpleegster en zat in de oorlogsjaren in een Jappenkamp.

Vluchtelingen van Astrid

Dit gehavend stuk textiel raapte ik in Italië langs de rivier. Vluchtelingen probeerden via deze oude smokkelaarsroute illegaal naar Frankrijk te komen.

Spijkerbroeken van Buurtvrouw en KOEK en LOER

Het lapje is gemaakt van spijkerbroeken uit Schiedam, altijd met wat rode accenten om zo het warme gevoel over te brengen, iedereen is welkom bij ons.

Boerendeur uit Frankeland

Voor mij is vrijheid de mogelijkheid om gezellig een praatje te maken met iedereen.

Peugeot uit Frankeland

Mijn eigen autootje, een Peugeot, bracht mij vrijheid.

Uitwaaien uit Frankeland

Vrijheid betekent voor mij dat je eigen beslissingen mag nemen.

Sjansen met leuke knullen uit Frankeland

Ik voelde me erg vrij toen ik met mijn vriendin op vakantie ging naar de Middellandse Zee.

Gezelligheid van Mia

De kleuren staan voor mij voor vrolijkheid, gezelligheid, een drankje met een zonnetje erbij.

Grenzeloosheid uit Frankeland

Reizen is vrij zijn. Reizen waarin je nooit weet waar je terecht komt. Overal kennismaken met andere gewoonten en culturen.

Mondkapje van Jolanda

Voor mij is vrijheid het moment dat ik na een dag werken mijn mondkapje af mag, ik lekker naar huis ga op de fiets en de wind door mijn haren gaat.

Bloemen van Mw. Reitsma

Mijn lapje is vrolijk met bloemen want ik word blij van bloemen.

Rolstoel uit Frankeland

Mijn elektrische rolstoel geeft mij een gevoel van vrijheid.

Vrije wil van Sylvia

Vrijheid voor mij is keuzes maken uit vrije wil.

Politieke keuze uit Frankeland

Dit lapje is een politieke keuze en betekent ook vrijheid.

Palmbomen uit Frankeland

Op het lapje staan palmbomen en bolletjes die mij doen denken aan een parachute die naar beneden komen. Daar stond ik vroeger als kind met open mond naar te kijken.

Teruggevonden zus uit Frankeland

Toen ik 21 jaar was voelde ik voor het eerst pas vrijheid, omdat ik toen vrij was van voogdij en dingen kon gaan doen die ik zelf leuk vond en geen verantwoording meer moest afleggen.

Vrijheidsvogels uit Frankeland

Mijn rode lapje is te herkennen aan de vrijheidsvogels die erop staan.

Zeebanket uit Frankeland

Op het lapje zie je een zeebanket, zelf lust ik het niet, maar op het strand voel ik me vrij.

Geel met rode bloemen uit Frankeland

Vrijheid betekent voor mij doen en laten wat ik zelf wil. En gaan en staan waar ik wil.

Tapijt van Karin

Als kind speelde ik vaak op het tapijt. Misschien is spelen wel de ultieme vrijheid.

Anker uit Frankeland

Ik voel blijheid als ik aan vrijheid denk.

Vogels uit Frankeland

Vrijheid is eigen baas zijn.

Gevoel uit Frankeland

Ik was blij dat de oorlog voorbij was. Het is een blijdschap die ik niet in woorden kan omschrijven, het is een gevoel.

Weiland uit Frankeland

Mijn lapje heeft de kleur groen van de natuur en verwijst naar de schapen in de weilanden.

Vrijheid vieren uit Frankeland

Vrijheid betekent voor mij ongebonden zijn. Dat ik kan doen wat ik wil zonder mij te hoeven verantwoorden.

Positieve mindset uit Frankeland

Ik voel mij altijd vrij. Ik heb als majoor in het leger gezeten.

Aziatische blouse van Tita

Vrijheid is reizen, verre oorden bezoeken en culturen proeven. Dat is je vrij voelen.

Veer van Denise

De veer staat symbool voor luchthartigheid in het leven, vrije ruimte om te dwarrelen en met een zachte landing neer te strijken op een plek. Maakt niet uit waar, want elke plek is een goede.

Vrijheid van Fiene

Een driehoek en een vierkant zijn voor Fiene (5) vrijheid.

Moeder van Barbara

Op mijn geborduurde lapjes is mijn moeder te zien, met haar ouders en haar twee broers. Ik heb er bloemen in verwerkt waar zij zo van hield.

Jappenkamp van Christine

Christine is 84 jaar geleden geboren in Indonesië. Vanaf haar zevende jaar zat ze in een 'Jappenkamp'. Ze heeft daar gruwelijke herinneringen aan.